PIEDMONT CHRONICLE - L'Arvista Piemontèisa

12/03/2007

ROBERTO BALOCCO: IJ SÒ PRIMI 40 ANI

Che ani j’ani ’60!

Daspërtut as sentìa la veuja ‘d cambié ‘l mond. Ij giovo a nufiavo ant l’aria ij primi sentor ëd tut ël rabel ch’a sarìa s-ciodù ant ël ‘68. E peui la mùsica merican-a, la motorisassion… tut a virava sempe pì fòrt. Da gavé ‘l fià! Turin, coma tut ël mond, a vivìa coste emossion con la gòj dël “lassesse andé”. Belavans bele le tradission ëd la sità a-i ero an camin ch’as n’andasìo, aparentement sensa ringret. Ma pròpi an coj ani, un grup ëd përson-e (capitanà dal giornalista Pierin Novelli e da l’impresari teatral Aldo Landi) as ciamava coma fé për nen che la lenga piemontèisa, soe canson, soe rèis a andèisso perdùe. A l’é për lòn che al 22 ëd fërvé dël 1965, a 9 ore dla sèira, ant un Teatro Gobetti pien coma n’euv, a së smortavo le lus. Un fiolin ëd 23 ani a montava an sël palch e a tacava a canté: “ Si già tuti a lo san ch’i son n’artista/ con la manoja an man i faso ‘l pianista…”. Col fiolin timid che a ven definì sùbit “ël giovo ch’a canta an turinèis” e che adess l’è pì che 40 ani ch’a vira ij palch dël Piemont a l’era Roberto Balocco. Da cola prima vira, as conto pì nen le ocasion ch’a l’han vist Roberto ans un palch con soa froja. E bele col publich che fin da col fatidich 22 ëd fërvé a l’avìa batuje le man a l’ha mai abandonalo. Quàich nùmer a peul dé na man a inquadré costa figura così importanta për nòsta cultura, nen mach mùsical: milen-e ‘d vijà teatraj, da sol o compagnà da na bela partìa d’artista: Silvana Lombardo e Luciano Sangiorgi dzortut. la coral La Grangia, ël Trio Giolo, Jean Pòrta, la Lippa Jazz Band e tanti tanti àutri. E peui 15 Lp fra ‘l 1965 e lë ’77 (pì na fërta d’antologie e disch “coletiv”). E ancora 6 cd (dont ël prim surtì a fin ’98) ch’a l’han interompù ‘n silensi discografich (ma nen d’atività) durà na vinten-a d’ani, surtì sota la tichëtta dla Libreria Piemontèisa ‘d Turin. Chi a conòss Roberto nen an manera aprofondìa, an general a lo cataloga coma lë chansonnier dël “Tango dla sòma d’aj”, ‘d “Neto Paracchi”, “La mia tòla” o “Lassela pa pì scapé”. An vrità con la colaborassion dël frèl Piergiorgio (regista ‘d praticament tuti ij sò spetacoj) sò travaj a l’é andàit motobin pì ancreus ant lë studi ‘d nòsta gent e ‘d nòsta cultura. Canson ëd denunsia sossial e politica come le famose “L’anvisabolon”, “Ël canarin” o “Bruta Vigliaca”, ma bele pòch conossùe come “Ël disperà”, “Col quaidun”, “A l’é nen dur?”. E peui le macëtte come cola dë “Ël bruto ‘d San Salvari” o “Ël blagheur” ch’a spiego bin la vita turinèisa ‘d coj ani andoa fin-a la mala a l’avìa n’àutr deuit… Sensa esclude la bonaria ironìa vers ij comportament dij primi imigrà dël Sud Italia, come a ven ilustrà ant le figure dël gadan Lo Cascio Carmelo o dël marsian, ancora ancheuj tra le canson pì apressià ant le vijà. A-i é peui la part pì poetica ‘d Roberto, cola che second mi a lo avzin-o al livel dël Jacques Brel pì comovent, col ëd “Le plat pays”. A basta lese ‘l testo ‘d “Turin”, për mi la ciadeuvra ‘d sò repertòri, për capì soa sensibilità e sò amor për nòsta sità . Ma tacà al Roberto dle canson ëd la piòla, col pi conossù, a-i é ‘dcò col pì stërmà, ma miraco pì important: cola dl’arsercador infaticabil che a l’ha passà tuti costi ani a studié e a sërché ‘d fé arvive tute le canson pì antiche ‘d nòsta tera. E ‘l travaj ‘d Roberto e Piergiorgio Balocco da costa mira a l’é fondamental dabon. Fin dal 1968, con la publicassion dij 3 Lp ëd “Le nòste canson”, publicà a l’epoca da la Fonit Cetra an cola fenomenal colan-a dedicà a tuta la mùsica fòlk d’Italia, Roberto a l’ha arsèivù svarià premi a livel nassional e internassional, con “tournèes” fin-a an Russia e an Belgio A l’é dël 1974 soa partessipassion a “Canzonissima” coma arpresentant ëd nòsta region. E dël 1981 (dòp la fiamenga serie ‘d concert “Canson e tradission” andoa Roberto a l’era compagnà da n’orchestra d’arch

e ch’a l’é stàit documentà ant ël prim cd ëd la serie dont i parlava prima) cola al prestigios Premio Tenco. Ant j’ùltimi ani, Roberto, dopo avèj arvisità le canson ëd la piòla, a l’ha sernù ‘d dedichesse principalment a costa atività. A l’é parèj che a fin 2002 a l’é surtìe “Cheur giojos ël cel l’agiuta”, për festegé ij 300 ani dla nassita ‘d Pare Ignassi Isler, sonà interament con un grup ëd musicista dl’Orchestra Sinfonica dla Rai. A cost travaj, a l’é peui giontasse la publicassion, al prinsipi dël 2007, dla neuva edission ëd “Le nòste canson”. Doi cd con 36 canson dël Piemont dël 1700. Con cost travaj Roberto Balocco as dimostra sensa dubit autor e arsercador ëd prima importansa ant ël panorama folk italian, da buté sensa gena tacà a figure pì famose, com’ël napolitan Roberto Murolo o ‘l lombard Nanni Svampa.

Paolin Siròt

(tratto da "è!", numero 5 - gennaio/febbraio 2005)